Zawartość
Liczba całkowita wyników: 6

Informacja roczna

Rzecznik może samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające

Może: zbadać każdą sprawę na miejscu; żądać złożenia wyjaśnień, przedstawienia akt każdej sprawy prowadzonej przez naczelne i centralne organy administracji państwowej, organy administracji rządowej, organy organizacji spółdzielczych, społecznych, zawodowych i społeczno-zawodowych oraz organy jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną, a także organy jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych; żądać przedłożenia informacji o stanie sprawy prowadzonej przez sądy, a także prokuraturę i inne organy ścigania oraz żądać do wglądu w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich akt sądowych i prokuratorskich oraz akt innych organów ścigania po zakończeniu postępowania i zapadnięciu rozstrzygnięcia; zlecać sporządzanie ekspertyz i opinii

 

Formularz wyszukiwania

np.: 06/2021
np.: 06/2021
(pozwala na wiele wyborów np. z klawiszem Ctrl)

Informacja o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich w roku 2020 oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela

Data: 2021-02-08
  • W 2020 r. do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęło 72 428 pism i sygnałów od obywateli.  38 298 osób zadzwoniło do Biura RPO po informacje.  
  • I pism, i telefonów było o 20% więcej niż w roku 2019. Wiązało się to ze stanem epidemii i ograniczeniem wielu podstawowych wolności lub praw człowieka.  
  • Z tego wszystkiego RPO zidentyfikował 31 tys. nowych spraw do załatwienia (w wielu przypadkach RPO nie musiał działać - wystarczyło udzielenie informacji). W 2020 r. RPO rozpatrzył 36 051 spraw (część z poprzednich lat).  

Zgodnie z Konstytucją Rzecznik Praw Obywatelskich co roku przedstawia parlamentowi informację o swojej działalności oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela. Teraz RPO przekazuje Sejmowi informację za rok 2020. Tak jak w latach poprzednich, ułożona jest ona wedle praw i wolności, które Konstytucja zapewnia w II rozdziale (artykuły 30-79). RPO przedstawia swoje wystąpienia i interwencje na rzecz obywateli oraz zidentyfikowane przez siebie problemy dotyczące każdego z tych artykułów.  

RPO podkreśla w informacji, że – jak wynika ze skarg obywateli - pandemia koronawirusa odcisnęła się na stanie przestrzegania praw człowieka w Polsce.  

  • Wiele z problemów obywateli wynikało z metod prawnych przyjętych przez władze: ograniczenia praw i wolności wprowadzane są rozporządzeniami a nie ustawami, ustawy zmieniające organizację państwa przyjmowane są  pośpiesznie – symbolem są dwa artykuły „48a” w ustawie o zapobieganiu chorobom zakaźnym i „art. 15zzzzzze” w ustawie o przeciwdziałaniu COVID-19 
  • Zmiany wprowadzane w wymiarze sprawiedliwości nie rozwiązały żadnego istotnego problem z punktu widzenia ochrony praw jednostki. Natomiast zmiany dotyczące samego funkcjonowania sądów powszechnych, sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego oraz Krajowej Rady Sądownictwa prowadziły do dalszej erozji władzy sądowniczej w Polsce.  
  • Nowym zjawiskiem były  skargi kierowane do Rzecznika w sprawie organizacji wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej w stanie epidemii.  
  • Wiele emocji budziły interwencje policji w stosunku do osób uczestniczących w protestach i zgromadzeniach publicznych. Aktualne pozostawały zagrożenia dla ochrony prawa do prywatności i wolności komunikowania się. Ich źródłem jest obowiązywanie przepisów, które pozwalają policji oraz innym służbom na szerokie stosowanie kontroli operacyjnej oraz pobieranie danych telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych.  
  • Rok 2020 był kolejnym rokiem, w którym nie poprawiła się sytuacja opiekunów osób dorosłych z niepełnosprawnością co do otrzymywania przez nich świadczeń opiekuńczych. Wciąż też z polskiego systemu prawnego nie została usunięta instytucja ubezwłasnowolnienia. 
  • Nie została uregulowana w sposób systemowy sprawa skutków powojennych wywłaszczeń i nacjonalizacji, co nadal powoduje wiele problemów dla lokatorów i zakłóca obrót nieruchomościami.  

RPO przedstawia swoje działania wynikające z nowych uprawnień – m.in. prawo do skargi nadzwyczajnej. Na szczególną uwagę zasługuje znaczące rozwinięcie przez Rzecznika  praktyki uczestniczenia w postępowaniach przed sądami międzynarodowymi.  

Rzecznik w roku 2020 był aktywny w wielu różnych sferach życia społecznego, a dorobek Biura jest pokaźny. Taka ocena jest uprawniona tym bardziej, jeżeli uświadomimy sobie, że BRPO prowadziło działalność w sytuacji trwających już pięć lat ograniczeń budżetowych – mimo to w okresie pandemii eksperci Biura płynnie przeszli na pracę zdalną. Korespondencja stała się w większości elektroniczna. Opinie np. o nowych aktach prawnych powstawały szybko dzięki zbiorowej pracy nad dokumentami w “chmurze”. 

Brak zapewnienia należytego finansowania BRPO przekłada się jednak na możność funkcjonowania Rzecznika Praw Obywatelskich jako organu niezależnego od innych władz państwowych. Jest to istotny problem, który w przyszłości powinien być przedmiotem pogłębionej publicznej debaty.  

72 tysiące ludzkich spraw  

Dominującym tematem rozmów telefonicznych na początku pandemii były ograniczenia praw i wolności obywateli w świetle wprowadzonych przepisami zakazów i nakazów wynikających z ogłoszenia stanu epidemii. Najczęściej obywatele pytali o zgodność z prawem zakazu gromadzenia się, przemieszczania czy konieczność poddawania się kwarantannie i izolacji, zwłaszcza po powrocie z zagranicy. Nie mniej kontrowersji wzbudzały zakazy wstępu do lasów i parków oraz nakaz noszenia maseczek. Wiele pytań wiązało się z niejasnością przepisów, często zmienianych z dnia na dzień, czy rozbieżnością wynikającą z przekazów medialnych, a faktycznym egzekwowaniem przez służby porządkowe.  

Pojawiły się także skargi na działania organów inspekcji sanitarnej. Bardzo wiele skarg dotyczyło pandemii i naruszeń zasad i norm bezpieczeństwa epidemicznego.  

Liczną grupę spraw stanowiły sprawy dotyczące sytuacji w Domach Pomocy Społecznej w związku z epidemią.  

Skutki pandemii koronawirusa spowodowały także wpływ nowego rodzaju spraw, tj. skarg przedsiębiorców na sposób i podział środków w ramach udzielanej im pomocy finansowej państwa.  

Przedmiotem najczęściej zgłaszanych skarg z zakresu problematyki prawa rodzinnego były sprawy o: uregulowanie kontaktów, pozbawienie/ograniczenie władzy rodzicielskiej, sprawy o rozwód, alimenty.  

Sprawy mieszkaniowe dotyczyły spełniania kryteriów uprawnień do lokalu komunalnego oraz złego stanu technicznego tych lokali.  

Informacja o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich w roku 2019 oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela

Data: 2020-05-18

W 2019 r. do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęło 59 524 spraw, w tym 27 113 spraw nowych. Ponadto 4 385 osób zgłosiło się osobiście do Biura Rzecznika, zaś z 32 395 osobami przeprowadzono rozmowy telefoniczne udzielając im w trakcie tych rozmów porad oraz wyjaśnień.

Dokument stanowi całościową diagnozą stanu państwa z punktu widzenia respektowania praw konstytucyjnych obywateli. Zawiera podstawowe informacje o działaniach RPO, jak również przedstawia mapę problemów pojawiających się w całym obszarze państwowości.

Informacja RPO realizuje postanowienie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 212), zgodnie z którym Rzecznik corocznie informuje Sejm i Senat o swojej działalności oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka.

Realizuje również zobowiązanie wynikające z  ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich (art. 19 ust. 2), że Informacja Rzecznika jest podana do wiadomości publicznej.

Do wielu szczegółowych zagadnień prawnych prowadzą przypisy odwołujące się do zgromadzonej przez RPO internetowej bazy wiedzy rpo.gov.pl.

Ważne: niniejsza „Informacja…” została przesłana w maju w formie elektronicznej do Sejmu i Senatu. Wyjątkowo w tym roku nie ukaże się ona w formie książkowej. Przygotowywana jest natomiast osobna publikacja omawiająca całą 5-letnią VII kadencję RPO, która powinna ukazać się w sierpniu.

Informacja o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich w roku 2018 oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela

Data: 2019-06-17

W 2018 r. ludzie zgłosili się do Rzecznika Praw Obywatelskich 57 tys. razy. To o 5 tys. więcej niż w roku poprzednim. Niemal połowa z wpływów odnotowanych w 2018 roku – 25 tys. – to były sprawy i problemy nowe – reszta to korespondencja dotycząca problemów, które RPO zidentyfikował wcześniej i rozpoczął nad nimi pracę. Samych nowych spraw było o prawie 2,5 tys. więcej niż w roku poprzednim.

Na tej podstawie przygotowaliśmy dokument będący całościową diagnozą stanu państwa przez pryzmat respektowania praw konstytucyjnych obywateli. Staramy się w nim pokazać nie tylko działania RPO, ale i stworzyć mapę problemów i zaniedbań w całym obszarze państwowości.

Informacja ta realizuje postanowienie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które przewiduje, że Rzecznik corocznie informuje Sejm i Senat o swojej działalności oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka. Stanowi tak art. 212. Konstytucji.

Realizuje również postanowienie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, według którego Informacja Rzecznika ma być podana do wiadomości publicznej. Wynika to z art. 19 ust. 2 ustawy o RPO.

Informacja za rok 2018 odwołuje się do definiującej prawa i wolności Konstytucji. Jak stanowi jej Preambuła, została ona ustanowiona, by „na zawsze zagwarantować prawa obywatelskie, a działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność”.

Realizując zatem jej założenia, staramy się pokazać obywatelom, jak Konstytucja oddziałuje na sprawy, z którymi ludziom codziennie przychodzi się mierzyć. Informacja wskazuje także na propozycje zmian, których wdrożenie, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, mogłoby sprawić, że gwarancje zawarte w Konstytucji byłyby lepiej realizowane.

Tematy ważne z punktu widzenia przestrzegania praw i wolności, Rzecznik przedstawia zgodnie ze standardami języka przyjaznego obywatelom, wskazując, jakie problemy ludzi były podstawą działań RPO – zachęca równocześnie do zgłębiania tematyki i poznawania szczegółowej argumentacji prawnej.

Do szczegółowych wywodów prawnych prowadzą przypisy odwołujące się do zgromadzonej przez RPO internetowej bazy wiedzy rpo.gov.pl.

Informacja o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w 2017 r. oraz o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich

Data: 2018-07-18

Obywatele uczestniczący w lipcowych demonstracjach dotyczących niezależności sądownictwa wyraźnie wskazali, jak ważna jest dla nich Konstytucja oraz jak wielką wagę przywiązują do jej zrozumienia, respektowania, a także gwarancji z niej wynikających. Także uczestnicy spotkań regionalnych RPO w całym kraju chętnie odwołują się do Konstytucji. Dlatego też na wszystkie działania RPO, ale także na stan przestrzegania praw i wolności człowieka i obywatela, staraliśmy się spojrzeć przez pryzmat konkretnych postanowień Konstytucji.

Z tego powodu Informacja roczna za 2017 rok, przygotowywana na podstawie art. 212 Konstytucji RP, została przygotowana inaczej niż dotychczas.

W ostatnim czasie nasz system prawny ulega szybkim zmianom. To powoduje, że w debacie publicznej pojawia się zamęt, niepewność, częste pomieszanie pojęć. Dlatego sięgnęliśmy do najważniejszego dokumentu określającego nasze prawa i wolności, aby przywrócić ład myślowy oraz pokazać, że wszelkie działania RPO są motywowane właśnie koniecznością ochrony porządku konstytucyjnego.

Wszystko to staraliśmy się przedstawić w możliwie prosty sposób i przyjaznym językiem, oczywiście na tyle, na ile trudna materia prawna i statystyczna na to pozwala. Wierzymy, że w ten sposób skutecznie przybliżać będziemy obywatelom znaczenie postanowień Konstytucji. Mamy ambicję dalej doskonalić nasze dzieło, aby w kolejnych latach raporty roczne RPO coraz lepiej służyły dobrej komunikacji oraz informowaniu, co w Polsce należy jeszcze zrobić, aby poprawić stan przestrzegania praw człowieka. Dlatego będziemy wdzięczni za wszelkie propozycje i uwagi, także te krytyczne.

Informację tę RPO przedstawia komisji sejmowej 18 lipca i 20 lipca w Sejmie.

Informacja o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w 2017 r. oraz o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich

Data: 2018-06-05

Obywatele uczestniczący w lipcowych demonstracjach dotyczących niezależności sądownictwa wyraźnie wskazali, jak ważna jest dla nich Konstytucja oraz jak wielką wagę przywiązują do jej zrozumienia, respektowania, a także gwarancji z niej wynikających. Także uczestnicy spotkań regionalnych RPO w całym kraju chętnie odwołują się do Konstytucji. Dlatego też na wszystkie działania RPO, ale także na stan przestrzegania praw i wolności człowieka i obywatela, staraliśmy się spojrzeć przez pryzmat konkretnych postanowień Konstytucji.

Z tego powodu Informacja roczna za 2017 rok, przygotowywana na podstawie art. 212 Konstytucji RP, została przygotowana inaczej niż dotychczas.

W ostatnim czasie nasz system prawny ulega szybkim zmianom. To powoduje, że w debacie publicznej pojawia się zamęt, niepewność, częste pomieszanie pojęć. Dlatego sięgnęliśmy do najważniejszego dokumentu określającego nasze prawa i wolności, aby przywrócić ład myślowy oraz pokazać, że wszelkie działania RPO są motywowane właśnie koniecznością ochrony porządku konstytucyjnego.

Wszystko to staraliśmy się przedstawić w możliwie prosty sposób i przyjaznym językiem, oczywiście na tyle, na ile trudna materia prawna i statystyczna na to pozwala. Wierzymy, że w ten sposób skutecznie przybliżać będziemy obywatelom znaczenie postanowień Konstytucji. Mamy ambicję dalej doskonalić nasze dzieło, aby w kolejnych latach raporty roczne RPO coraz lepiej służyły dobrej komunikacji oraz informowaniu, co w Polsce należy jeszcze zrobić, aby poprawić stan przestrzegania praw człowieka. Dlatego będziemy wdzięczni za wszelkie propozycje i uwagi, także te krytyczne.